Dr. M

Κλωθώ: Μια από τις 3 μοίρες & το γονίδιο που μπορεί να μας κρατήσει πάντα νέους

Γράφει: Δρ. Μιχάλης Παπαχαραλάμπους
4/5/2017
Η Κλωθώ ήταν η νεώτερη από τις τρεις Μοίρες της ελληνικής μυθολογίας. Οι άλλες δύο ήταν η Λάχεση και η Άτροπος. 

Η Κλωθώ αντιπροσωπεύει το παρόν στη ζωή των ανθρώπων και θεωρείται η μεγαλύτερη και η σπουδαιότερη από τις άλλες δύο. Πιστευόταν ότι έκλωθε με τη ρόκα της το νήμα της ζωής του κάθε ανθρώπου, το πεπρωμένο του, που τον συνόδευε μέχρι το θάνατό του. 

Λάμβανε επίσης σημαντικές αποφάσεις, όπως το πότε ένας άνθρωπος θα γεννηθεί, και άρα επηρέαζε σε μεγάλο βαθμό τις ανθρώπινες ζωές. Μάλιστα, η δύναμή της,  της επέτρεπε να επιλέγει ποιος θα πεθάνει και ποιος θα σωθεί ή θα επιστρέψει στη ζωή.

Ένα γονίδιο το οποίο το οποίο φαίνεται να γνέθει το νήμα της ζωής του κάθε ανθρώπου πήρε το όνομα της μοίρας. 

Το γονίδιο k lotho ήταν ακόμη μια τυχαία αλλά ευχάριστη ανακάλυψη των επιστημόνων. Ανακαλύφθηκε ενώ μελετούσαν τον φαινότυπο  διαγονιδιακών ποντικών που υπερεκφράζουν* ένα άλλο γονίδιο, υπήρξε μια τυχαία εισαγωγή εξωπικού DNA σε μια περιοχή του γονιδίου klotho, αναστέλλοντας την έκφρασή του. 

Ο Makoto Kuro-o και οι συνάδελφοι του από το Εθνικό Ινστιτούτο Νευρολογίας στο Τόκιο της Ιαπωνίας , from the National Institute of Neuroscience, in Tokyo, Japan, ανακάλυψαν το 1997, ότι η διάσπαση του γονιδίου klotho προκάλεσε την επιταχυνόμενη γήρανση. 

Αργότερα ανακαλύφθηκε πως συμβαίνει και το αντίθετο. Με το να υπερεκφράσουν το γονίδιο klotho σε ένα ποντίκι, η γήρανση αναστέλλονταν σημαντικά ενώ εκείνο αποκτούσε μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. 

Το άρθρο του περιοδικού Journal of Neuroscience, το οποίο δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο, δείχνει ότι το γονίδιο  klotho μπορεί να μειώσει την πρόωρη θνησιμότητα και να ενισχύσει τη χωρική εκμάθηση και την μνήμη ενός  ποντικού το οποίο έπασχε από την νόσο Αλτσχαίμερ. 
Προφανώς, μια πρωτείνη που μπορεί να σταματήσει την γήρανση δημιούργησε τεράστιο ενδιαφέρον στους βιοεπιστήμονες και όχι μόνο. 

Μπορεί όμως το γονίδιο αυτό να έχει τα ίδια αποτελέσματα και σε ανθρώπους;

Η ανακάλυψη του γονιδίου klotho έχει ενισχύσει την κατανόηση της διαδικασίας γήρανσης, η λειτουργία της όμως δεν είναι ακόμα πλήρως κατανοητή. Στους ανθρώπους, τα επίπεδα του klotho μειώνονται σταδιακά μετά την ηλικία των 40 ετών.
 
Η μείωση αυτή παρατηρείται επίσης σε ασθενείς με διάφορες ασθένειες που σχετίζονται με τη γήρανση. Αλλά τα περισσότερα από όσα είναι γνωστά μέχρι τώρα προέρχονται από μελέτες σε ζώα.

Αν και παράγεται κυρίως στους νεφρούς και στο χοριοειδές πλέγμα του εγκεφάλου, οι μεταλλάξεις του γονιδίου προκαλούν ευρέως φαινοτύπους γήρανσης, πιθανώς λόγω κυκλοφορούντος γονιδίου klotho.

Η ανεπάρκεια του έχει συσχετιστεί με υπέρταση, νεφρική ανεπάρκεια, μειωμένη παραγωγή ινσουλίνης και αυξημένη ευαισθησία στην ινσουλίνη, πρώιμη διαβητική νεφροπάθεια, έκτοπη ασβεστοποίηση σε διάφορους μαλακούς ιστούς, και αρτηριοσκλήρωση, μεταξύ άλλων.

Η αύξηση όμως της  έκφρασης* του γονιδίου klotho, από την άλλη πλευρά, έχει συνδεθεί με μειωμένο πολλαπλασιασμό όγκων και αντιφλεγμονώδη αποτελέσματα. Στον εγκέφαλο, έλλειψη του σε ποντίκια προκάλεσε ελλείμματα μνήμης, εκφυλισμό ιππόκαμπου, μείωση των συνάψεων και μειωμένη μεταφορά αξονών και παραγωγή μυελίνης.

Ίσως μια μέρα θα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το γονίδιο klotho για να αποτρέψουμε τον νευροεκφυλισμό και να κρατήσουμε τους εγκεφάλους μας νέους. 

Θα μπορούσαμε να κάνουμε μια μεταμόσχευση σώματος όταν τα σώματά μας γερνούν και να χρησιμοποιήσουμε το κλωνοποιημένο νεώτερο σώμα μας; 

Ίσως όλα αυτά να μοιάζουν τώρα επιστημονική φαντασία,  αλλά κάποτε πιστεύαμε ότι δεν μπορούσαμε να πάμε στη Σελήνη…

* Στη Γενετική και ειδικότερα στη Γονιδιολογία με τον όρο γονιδιακή έκφραση ή έκφραση γονιδίων, (gene expression), χαρακτηρίζεται η διαδικασία εκείνη που προκαλεί τη μεταφορά κωδικοποιημένων πληροφοριών (του γονιδίου) στο λειτουργικό προϊόν του γονιδίου (πρωτεΐνη ή RNA).






ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ